Wirus HPV u kobiet i mężczyzn bardzo często nie powoduje żadnych zauważalnych dolegliwości. Osoba zakażona może przez długi czas nie wiedzieć o obecności wirusa, a mimo to przekazywać go partnerowi. W większości przypadków układ odpornościowy samoistnie kontroluje zakażenie, jednak przetrwała infekcja określonymi typami HPV może prowadzić do zmian przednowotworowych i nowotworowych.
Czym jest wirus HPV?
HPV, czyli wirus brodawczaka ludzkiego, to grupa obejmująca wiele różnych typów wirusa. Do zakażenia dochodzi przede wszystkim podczas kontaktów seksualnych oraz poprzez bliski kontakt skóry i błon śluzowych w okolicach intymnych. Wirus może być przenoszony również wtedy, gdy zakażona osoba nie ma żadnych objawów.
Poszczególne typy HPV różnią się potencjałem chorobotwórczym. Typy określane jako niskiego ryzyka mogą odpowiadać między innymi za kłykciny kończyste. Typy wysokiego ryzyka onkogennego mogą natomiast prowadzić do nieprawidłowych zmian komórkowych. Przetrwałe zakażenie HPV jest główną przyczyną raka szyjki macicy i może mieć związek również z nowotworami sromu, pochwy, prącia, odbytu oraz części ustnej gardła.
Czy HPV może nie dawać żadnych objawów?
Tak. Bezobjawowy przebieg jest charakterystyczny dla dużej części zakażeń HPV. Według danych CDC około 9 na 10 infekcji ustępuje samoistnie w ciągu dwóch lat i nie powoduje problemów zdrowotnych. Brak dolegliwości nie oznacza jednak, że wirusa nie ma w organizmie.
Z tego powodu zakażenie może zostać wykryte przypadkowo – na przykład podczas badań profilaktycznych wykonywanych u kobiety. Objawy mogą pojawić się dopiero wtedy, gdy HPV doprowadzi do rozwoju widocznych zmian, takich jak brodawki płciowe. Z kolei zmiany przednowotworowe szyjki macicy przez długi czas również mogą nie powodować żadnych dolegliwości.
Wirus HPV u kobiet – dlaczego regularne badania są ważne?
U kobiet szczególne znaczenie ma zakażenie wysokoonkogennymi typami HPV w obrębie szyjki macicy. Sama obecność wirusa nie oznacza rozpoznania nowotworu. Problemem jest przede wszystkim zakażenie przetrwałe, które może stopniowo prowadzić do nieprawidłowych zmian komórek.
Dlatego nie warto czekać na pojawienie się bólu, krwawienia lub innych niepokojących sygnałów. Profilaktyka raka szyjki macicy służy właśnie wykrywaniu zagrożenia na etapie, kiedy kobieta może czuć się całkowicie zdrowa.
W aktualnym programie profilaktycznym w Polsce kobiety w wieku 25–64 lat mogą korzystać z testu HPV HR z genotypowaniem. Badanie wykrywa materiał genetyczny typów HPV o wysokim ryzyku onkogennym w wymazie pobranym z szyjki macicy. Przy dodatnim wyniku z tego samego materiału może zostać wykonana cytologia na podłożu płynnym.
Wirus HPV u mężczyzn również może przebiegać bezobjawowo
Wirus HPV u kobiet i mężczyzn może przebiegać podobnie – zakażony mężczyzna często nie obserwuje żadnych zmian i może nie wiedzieć, że miał kontakt z wirusem. HPV może jednak prowadzić między innymi do kłykcin kończystych oraz zwiększać ryzyko niektórych nowotworów, w tym raka prącia, odbytu i części ustnej gardła.
W przypadku mężczyzn nie stosuje się powszechnego badania przesiewowego odpowiadającego testowi HPV HR wykonywanemu z szyjki macicy u kobiet. Dlatego brak objawów u partnera nie może być traktowany jako potwierdzenie braku zakażenia.
Czy można zakazić partnera bez objawów HPV?
Tak. HPV może zostać przekazany podczas kontaktu seksualnego nawet przez osobę, która nie ma brodawek, zmian skórnych ani innych dolegliwości. Zakażenie może nastąpić również bez pełnego stosunku seksualnego – wystarczający może być bliski kontakt skóry w okolicy narządów płciowych.
Stosowanie prezerwatyw zmniejsza ryzyko zakażenia, jednak nie eliminuje go całkowicie, ponieważ wirus może znajdować się na powierzchni skóry nieosłoniętej prezerwatywą. Istotnym elementem profilaktyki pozostaje również szczepienie przeciw HPV.
Dodatni wynik HPV – czy oznacza raka?
Dodatni wynik testu HPV nie oznacza, że pacjentka ma raka szyjki macicy. Informuje o wykryciu wirusa, a dalsze postępowanie zależy między innymi od jego typu oraz wyników kolejnych badań.
Kluczowe jest przestrzeganie zaleceń ginekologa i wykonywanie kontroli w odpowiednim terminie. Pozwala to wykryć ewentualne zmiany przednowotworowe na etapie, na którym możliwe jest skuteczne postępowanie.
HPV bez objawów – najważniejsza jest profilaktyka
Bezobjawowy przebieg zakażenia sprawia, że wirus HPV u kobiet i mężczyzn może pozostawać niezauważony przez długi czas. Sam brak dolegliwości nie daje więc pewności, że do zakażenia nie doszło.
W przypadku kobiet podstawowe znaczenie mają regularne badania profilaktyczne zgodne z aktualnymi zaleceniami. Warto również omówić z lekarzem szczepienie przeciw HPV oraz indywidualne czynniki ryzyka. Wczesne wykrywanie zmian związanych z HPV pozwala odpowiednio wcześnie zaplanować dalszą diagnostykę i postępowanie.
